Onikogrifoz, Retronişi, Hipertrofik-Kalınlaşmış Tırnakların Tedavisi Ve Podoloji
(Bu bölüm Podolog Zeliha Gökkaya’nın “YETİŞKİNLERDE TIRNAK PATOLOJİLERİNE YÖNELİK YAKLAŞIMLAR VE ORTHONYXIE UYGULAMALARI SONUÇLARININ RETROSPEKTİF ANALİZİ” isimli Yüksek Lisans Tezinden alınmıştır. İzin olmadan ve kaynak gösterilmeden kullanılamaz.)
Önemli Bilgi: Podologlar sağlık teknikeridir. Teşhis ve tedavi planlama yetkisi hekimdedir. Bu yazı tıbbi tedavi önerisi ve amacı içermez. Bilimsel verileri aktarmaktadır. Tedaviniz için doktorunuzdan görüş alınız.
Onikogrifoz (Onychogryphosis)
Onikogrifoz, etkilenen tırnak plağının kalınlaşmasına, uzunluğuna ve eğriliğine neden olan edinilmiş bir distrofidir; ayak başparmağında daha sık görülür(15). Tırnakların ve tırnak kıvrımının düzensiz kalınlaşması ve eğrilmesi ile kendini göstererek koç boynuzu görünümüne neden olur(91-94). Onikogrifoz tanısına erken evrelerde ulaşmak zor olabilir çünkü tırnak plağının hipertrofisi en erken bulgudur ve daha klasik özellikler daha sonra ortaya çıkar(95). Histolojik olarak, hiperkromatizma, parakeratoz ve çok sayıda bölünme ile tırnak plağı içinde keratinositlerin düzensiz bir düzeni vardır(96). Bozukluk, klinik olarak onikomikoz ile karıştırılabilir ve ikincisini dışlamak için mantar çalışmaları kullanılabilir. Bununla birlikte, onikomikoz ve onikogrifozun bir arada bulunabileceğine dikkat edilmelidir(97).
Ayaklarda yetersiz kan dolaşımı, şeker hastalığı, beslenme yetersizlikleri ve dar ayakkabılar, halluks valgus gibi ayak anomalileri, yaşlılık, ürisemi, iktiyoz, sedef hastalığı, onikomikoz, tırnak plağında lokal yaralanma, tekrarlayan küçük travmalardan kaynaklanabilir. Hijyen alışkanlıkları kötü olan, hareket güçlüğü çeken, tekrarlayan travma ve yetersiz ayakkabı nedeniyle kalıcı baskı yapan ve tırnak plağının kesilmesindeki ihmali olan yaşlılarda görülme sıklığı daha yüksektir. Bazen onikomikoz eşlik edebilir(98). Onikogrifoz, bazen diğer ektodermal malformasyonlarla birlikte, çoğunlukla el ve ayak tırnaklarının tamamını etkileyen, otozomal dominant bir şekilde kalıtılan doğuştan bir hastalık olarak nadiren ortaya çıkabilir(99-101).
Onikogrifoz prevalansı yaşlı popülasyonda en yüksektir. Genel hizmet veren dört muayenehanede75 yaş üstü 536 hasta üzerinde yapılan bir çalışmada bildirilen prevalans %11.2’dir(16). Başka bir çalışmada ise bir hastane içinde dört farklı serviste yatan 64-97 yaş aralığında, 100 hastada ayak sorunları incelenmiş ve onikogrifoz prevalansı %38’dir(102).
Onikogrifozun bazı yaygın komplikasyonları arasında ayak tırnağında batma, paronişi, ikincil onikomikoz ve artan tırnak plağı hipertrofisine bağlı olarak ayak tırnağının kesilememesi yer alır(15). Nadiren, proksimal tırnak kıvrımının lateral kısmı sertleşebilir ve subungual kangren ortaya çıkabilir(103,104).
Hastanın tıbbi durumu, tercih edilen terapötik prosedürü belirler. Yaşlı popülasyonda, özellikle diyabete bağlı vasküler bozukluk veya hiperglisemi olan olgularda konservatif yöntemler tercih edilmektedir. Bu vakaların çoğunda, mikromotorların, frezlerin ve cerrahi penslerin düzenli kullanılarak bakım yapılması, tırnak plağı kalınlığı ve uzunluğunda bir azalma sağlayarak bunun sürdürülmesine yardımcı olacaktır(99).
Hipertrofik-Kalınlaşmış Tırnak
Tırnak plağının aşırı kalınlaşmasıdır. Genelde ayak tırnaklarında ve özellikle başparmak tırnaklarında görülmektedir. Onikomikoz, onikogrifoz, psoriazis, liken planus gibi tırnağı tutan bir patoloji kaynaklı olabileceği gibi, ayak tırnağının devamlı çok kısa kesilmesi, tırnağın travmaya bağlı düşmesi, tırnakta cerrahi işlem sonrası tırnağın kısa kalmasıyla birlikte tırnak plağının yumuşak dokunun ardında gömülmesi ve ilerleyememesiyle (hiponişyumun hipertrofisi veya distal falanksta gelişecek bir osteofite bağlı olarak) zamanla üst üste yığılması kaynaklı da oluşabilmektedir. Tırnak plağı uzarken distal kenarda yumuşak dokuyu travmatize edebilmektedir (Şekil5).Tırnağın distalindeki gömülme bir tür tırnak batması gibi tedavi edilir. Bu durum hiponişyumun hipertrofisi (hiponişyumda hipertrofi) olarak tanımlanır. Bu bölgedeki değişikliğin nedeni doğuştan veya sonradan kazanılmış olabilir(105)
Şekil 5. Distal tırnak batması ve tırnakta hipertrofi (25 yaş/erkek/DM yok) (Kaynak: Zeliha Gökkaya-Engin Gökkaya Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi arşivindendir. Hastadan görsel onam alınmıştır.)
Şekil 6. Distal tırnak batması ve Orthonyxie işlemleri eşliğinde hiponişyumun hipertrofisi (hiponişyumda hipertrofi) olgusunda takip görselleri (Kaynak: Zeliha Gökkaya-Engin Gökkaya Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi arşivindendir. Hastadan görsel onam alınmıştır.)
Onikogrifoz, Retronişi, Hipertrofik-Kalınlaşmış Tırnaklarda Podolojik Tedavi Uygulamaları
Tırnak plağı, hayatımız boyunca üretilmeye ve uzamaya devam eden bir dokudur. Üretilen tırnağın hiponişyuma doğru ilerlemesinin engellendiği durumlarda uzama hızı yavaşlar, tırnak plağında kalınlaşma başlar ve zamanla tırnak esnekliğini kaybeder. Kalınlaşan tırnak plağının yumuşak doku üzerinde baskısı arttıkça ağrı ve acıya neden olmaktadır. Buna bağlı olarak kişinin günlük yaşam konforunu olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Ayrıca hipertrofi gelişen tırnak plağı ayakkabı kullanımını kısıtlamaktadır. Çalışmamızda hipertrofik tırnaklarda tırnak kalitesini etkileyen ek bir patoloji yoksa uygun frezler ile sadece inceltme işlemi yapılmıştır. Eğer tırnak plağını etkileyen bir patoloji varsa ve tırnak kalitesinde bozulmaya neden olduysa; hekim tarafından önerilen ilacın daha iyi nüfuz edebilmesi amacıyla bu alanlar uygun frezler yardımıyla rezeke edilmiştir. Kısa kalan tırnak plağı uzarken ek patolojiler yaşanmaması adına orthonyxie uygulamaları ile desteklenerek sağlıklı şekilde uzaması takip edilmiştir.
Tırnak kalitesinde bozulma ve enfeksiyon bulgusu olmayan hipertrofik tırnaklarda orthonyxieuygulamaları öncesinde tırnak plağı uygun frezler ile inceltilmelidir. Bu sayede tırnağın şekil alması kolaylaşmaktadır.
Onikogrifoz vakalarına yönelik literatürde genellikle cerrahi tedavi seçeneği (total matrisektomi) sunulmaktadır. Ancak mekanik tırnak rezeksiyonu işlemiyle birlikte hastalarda ağrısız, acısız ve hızlı şekilde ayakkabı içinde rahatlama ile kozmetik yönden tatmin elde edilmektedir. Takip edilen süreçte düzenli orthonyxie ve mekanik rezeksiyon işleminin kombine uygulamaları ile tırnak plağında yeniden hipertrofi gelişmesi önlenebilmektedir (Şekil 16).
Şekil 16. Onikogrifoz vakasında mekanik tırnak debridmanı, orthonyxie uygulaması (Tırnak Üstü Tel Uygulaması/SEWO Uygulaması) ve esnek bant uygulama seans görselleri (36 yaş / kadın / DM yok) (Kaynak: Zeliha Gökkaya-Engin Gökkaya Özel Sağlık Meslek Hizmet Birimi arşivindendir. Hastadan görsel onam alınmıştır.)
Yazar: Podolog Zeliha Gökkaya (Podoloji Yüksek Lisans Mezunu)